Strefy zagrożenia wybuchem - obowiązki pracodawcy i klasyfikacja
Strefy zagrożenia wybuchem
Wszędzie tam, gdzie substancja jest oznaczona piktogramem z płomieniem (GHS02), tam gdzie w karcie charakterystyki mamy podane granice wybuchowości albo tam gdzie karta charakterystyki stwierdza, że substancja może tworzyć wybuchową mieszaninę z powietrzem, możemy podejrzewać, że w pewnych warunkach może dojść do wybuchu. To samo może zdarzyć się z gazami oraz z pyłami (te należy traktować oddzielnie ale gdy substancje łatwopalne, gazy i pyły znajdują się pod jednym dachem, trzeba wziąć pod uwagę możliwe oddziaływania między nimi).
Prawo zobowiązuje właściciela ryzyka do działania:
Dz.U.2010.138.931 (tekst aktu)
Wersja od: 30 lipca 2010 r.
§ 7.
1. Pracodawca, przed udostępnieniem miejsca pracy, powinien sporządzić dokument zabezpieczenia przed wybuchem, na podstawie oceny ryzyka, o której mowa w § 4 ust. 4 i 5.
2. W przypadku gdy miejsce pracy, znajdujące się w nim urządzenia lub organizacja pracy zostały poddane zmianom mogącym mieć wpływ na wynik oceny ryzyka, pracodawca powinien niezwłocznie dokonać aktualizacji dokumentu.
3. Dokument, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać w szczególności:
- opis środków ochronnych, które zostaną podjęte w celu spełnienia wymagań określonych w niniejszym rozporządzeniu oraz ograniczenia szkodliwych skutków wybuchu;
- wykaz przestrzeni zagrożonych wybuchem wraz z ich klasyfikacją na strefy;
- oświadczenie pracodawcy, że:
- miejsca pracy, urządzenia, a także urządzenia ostrzegawcze są zaprojektowane, używane i konserwowane w sposób zapewniający bezpieczne i właściwe ich funkcjonowanie,
- urządzenia spełniają wymagania przewidziane w przepisach dotyczących minimalnych wymagań BHP,
- dokonano oceny ryzyka związanego z możliwością wystąpienia atmosfery wybuchowej;
- określenie terminów dokonywania przeglądu stosowanych środków ochronnych,
- określenie zasad koordynacji dla osób wykonujących pracę na rzecz różnych pracodawców w tym samym miejscu pracy.
Co ważne, prawo nie określa jak taki dokument ma wyglądać!
Przykładowy spis treści dokumentu
- Wstęp
- Część I: Informacje ogólne
- Oświadczenia pracodawcy
- Zasady aktualizacji dokumentu
- Terminy, skróty, oznaczenia
- Informacja określająca terminy dokonywania systematycznego przeglądu
- Część II: Ocena Zagrożenia Wybuchem – informacje szczegółowe
- Identyfikacja substancji palnych oraz ich właściwości
- Opis miejsc pracy – zakład
- Opis miejsc pracy – pomieszczenie
- Ocena zagrożenia wybuchem
- Scenariusz emisji przez 48 godzin
- Ocena prawdopodobieństwa występowania atmosfery wybuchowej
- Ocena czasu występowania atmosfery wybuchowej
- Identyfikacja źródeł zapłonu
- Ocena wartości ryzyka procesowego (metoda PRAM)
- Strefy zagrożenia wybuchem
- Część III: Dokument Zabezpieczenia Przed Wybuchem
- Opis i zabezpieczenia pomieszczenia
- Certyfikacja zabezpieczeń
- Zalecenia i środki zapobiegawcze
- Część IV: Informacje i dokumenty uzupełniające
- Załączniki
- Literatura
- Spis tabel
- Spis rysunków
- Spis załączników
Każda sytuacja jest inna i do każdej należy podejść indywidualnie. To, co w jednym zakładzie nie będzie stanowiło zagrożenia, może takim być w innym zakładzie.
Podstawa prawna – ATEX
W praktyce należy wziąć pod uwagę przynajmniej kilkanaście innych aktów prawnych, a przede wszystkim:
- Dyrektywę ATEX 114 – obowiązki producentów urządzeń ochronnych (tekst dyrektywy) wdrożoną do polskiego prawa przez Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 6 czerwca 2016 r. (tekst aktu),
- Dyrektywę ATEX 137 – minimalne wymagania BHP na stanowiskach zagrożonych atmosferą wybuchową (tekst dyrektywy), wdrożoną na podstawie rozporządzenia Dz.U.2010.138.931.
Strefy zagrożenia według PN-EN-IEC-60079-10-1_2021
Zgodnie z normą, strefy określa się na podstawie stopnia emisji oraz efektywności wentylacji:
| Stopień emisji | Wysokie rozrzedzenie | Średnie rozrzedzenie | Niskie rozrzedzenie | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Dobra | Przeciętna | Słaba | Dobra | Przeciętna | Słaba | Dobra, przeciętna lub słaba | |
| Ciągły | Brak zagrożenia (Strefa 0 NE)a | Strefa 2 (Strefa 0 NE)a | Strefa 1 (Strefa 0 NE)a | Strefa 0 | Strefa 0 + Strefa 2c | Strefa 0 + Strefa 1 | Strefa 0 |
| Pierwszego stopnia | Brak zagrożenia (Strefa 1 NE)a | Strefa 2 (Strefa 1 NE)a | Strefa 2 (Strefa 1 NE)a | Strefa 1 | Strefa 1 + Strefa 2 | Strefa 1 + Strefa 2 | Strefa 1 lub Strefa 0d |
| Drugiego stopniab | Brak zagrożenia (Strefa 2 NE)a | Brak zagrożenia (Strefa 2 NE)a | Strefa 2 | Strefa 2 | Strefa 2 | Strefa 2 | Strefa 1 i nawet Strefa 0d |
| a Strefa 0 NE, 1 NE, 2 NE wskazuje teoretyczną Strefę, która byłaby pomijalnych rozmiarów w normalnych warunkach. b Rozmiar Strefy 2 utworzonej przez wypływ drugiego stopnia może powiększyć się do wypływu stopnia pierwszego lub ciągłego, a w takim przypadku należy rozważyć powiększenie Strefy. c Nie wyznacza się Strefy 1. Mała Strefa 0 jest w miejscu, gdzie wypływ nie jest objęty działaniem wentylacji oraz większa Strefa 2, gdy wentylacja nie działa. d Powstanie Strefa 0, jeśli wentylacja jest słaba, a wypływ jest takiej wielkości, że atmosfera wybuchowa występuje praktycznie ciągle (warunki zbliżone do tych bez wentylacji). „+” oznacza „otoczona przez”. |
|||||||
Masz w zakładzie substancje łatwopalne?
Chcesz porozmawiać o tym, czy trzeba coś z tym zrobić?
Chcesz sprawdzić DZPW, który funkcjonuje w zakładzie?
Skontaktuj się z nami!