Nowe obowiązki dla firm pracujących z nadtlenkami – przepisy od grudnia 2025

Czy magazynujesz, używasz lub transportujesz nadtlenki?

Od grudnia 2025 roku obowiązuje nowe prawo:

Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 9 maja 2025 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy produkcji, stosowaniu, magazynowaniu i transporcie wewnątrzzakładowym nadtlenków organicznych (Dz.U. 2025 poz. 731)
Zobacz dokument w ISAP

Nadtlenki, to związki chemiczne posiadające tzw. grupę nadtlenkową, czyli dwa atomy tlenu powiązane ze sobą wiązaniem pojedynczym:

–O–O–

Ten rodzaj wiązania jest niestabilny, łatwo ulega rozpadowi (np. pod wpływem światła, temperatury lub katalizatorów), co czyni nadtlenki bardzo reaktywnymi. Z tego powodu są szeroko wykorzystywane jako utleniacze, inicjatory reakcji lub środki dezynfekujące.

Drugą stroną medalu jest ryzyko związane z tym, że rozpad nadtlenków może być bardzo gwałtowny. Są czymś pomiędzy substancją łatwopalną, a materiałem wybuchowym. Stąd prawodawca dostrzegł potrzebę nowelizacji rozporządzenia, które zastąpiło stare, jeszcze z 1995 roku.

Podział nadtlenków

1. Nadtlenki nieorganiczne

• Najprostszy i najbardziej znany to:
  • Nadtlenek wodoru (H₂O₂)
    • Bezbarwna ciecz, silny utleniacz.
    • Stosowana do dezynfekcji, wybielania i w reakcjach chemicznych.
• Inne przykłady:
  • Nadtlenek sodu (Na₂O₂)
  • Nadtlenek baru (BaO₂)
  • Często wykorzystywane w chemii analitycznej, chemii tlenowej i technologiach wojskowych

2. Nadtlenki organiczne

Związki, w których grupa –O–O– jest przyłączona do grup organicznych (alkilowych, arylowych itp.).

Właściwości chemiczne nadtlenków

• Silnie utleniające – oddają tlen w reakcjach chemicznych.
• Niestabilne – mogą ulec samorzutnemu rozkładowi lub eksplozji, szczególnie w wyższych temperaturach, przy kontakcie z metalami, zanieczyszczeniami lub materiałami organicznymi.
• Palne lub inicjujące zapłon – często same nie palą się, ale przyspieszają spalanie innych materiałów.
• Toksyczność – wiele z nich działa drażniąco na skórę, oczy i układ oddechowy.

Przykłady z życia codziennego

• Woda utleniona (3% H₂O₂)– używana do dezynfekcji ran.
• Proszki do prania – zawierają nadtlenki generujące tlen.
• Kremy na trądzik – z benzoilowym nadtlenkiem.
• Farby rozjaśniające do włosów – z nadtlenkiem wodoru.

Kluczowe zmiany w nowym rozporządzeniu (2025)

1. Zgodność z europejskim CLP/WE 1272/2008
   Nowe przepisy wprowadzają klasyfikację według typów A–F zgodnie z aktualnym unijnym rozporządzeniem CLP.
2. Ścisłe limity wagowe i objętościowe
   Wyjątki dla małych opakowań (np. max 500 g dla stałych typu B–F) oraz zakładów o małych ilościach (np. ≤ 10 kg typu B, ≤ 50 kg typu E/F).
3. Precyzyjne regulacje techniczne (§13)
   Zakaz montażu wyłączników głównych i urządzeń rozdzielczych bliżej niż 10 m od procesów z nadtlenkami typu A–C; urządzenia bliżej niż 10 m muszą mieć min. stopień ochrony IP66 lub IP56 dla maszyn wirujących.
4. Wymóg przeprowadzenia oceny ryzyka pożarowego
   Nowe przepisy wskazują konkretne osoby: specjalista ds. BHP, specjalista PPOŻ oraz osoba odpowiedzialna za procesy z nadtlenkami (np. kierownik produkcji). Ocena nie może być wykonana przez przypadkowe osoby.
5. Szczegółowe zasady magazynowania
   Wprowadzenie szaf przeciwpożarowych zgodnych z normą PN EN 14470-1, standard na rynku europejskim – wcześniej utrudniony przez stare przepisy.
6. Tabele limitów temperatur
   Załącznik zawiera dopuszczalne temperatury kontrolne i krytyczne zależnie od typu nadtlenku, strefy magazynowej i warunków.

Wprowadzono też szczegółowe zapisy dotyczące: transportu wewnętrznego, oznaczeń, szkoleń, wentylacji, klasyfikacji ZZR/ZDR, oczomyjek, natrysków i łączności wewnątrzzakładowej.