12 stycznia 2026  |  Jacek Sczepanik
Kategorie produktów
 

Czy magazynujesz, używasz lub transportujesz nadtlenki?

Od grudnia 2025 roku obowiązuje nowe prawo:

Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 9 maja 2025 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy produkcji, stosowaniu, magazynowaniu i transporcie wewnątrzzakładowym nadtlenków organicznych (Dz.U. 2025 poz. 731)
Zobacz dokument w ISAP

Nadtlenki, to związki chemiczne posiadające tzw. grupę nadtlenkową, czyli dwa atomy tlenu powiązane ze sobą wiązaniem pojedynczym:

–O–O–

Ten rodzaj wiązania jest niestabilny, łatwo ulega rozpadowi (np. pod wpływem światła, temperatury lub katalizatorów), co czyni nadtlenki bardzo reaktywnymi. Z tego powodu są szeroko wykorzystywane jako utleniacze, inicjatory reakcji lub środki dezynfekujące.

Drugą stroną medalu jest ryzyko związane z tym, że rozpad nadtlenków może być bardzo gwałtowny. Są czymś pomiędzy substancją łatwopalną, a materiałem wybuchowym. Stąd prawodawca dostrzegł potrzebę nowelizacji rozporządzenia, które zastąpiło stare, jeszcze z 1995 roku.

Podział nadtlenków

1. Nadtlenki nieorganiczne

  • Najprostszy i najbardziej znany to:
    • Nadtlenek wodoru (H₂O₂)
      • Bezbarwna ciecz, silny utleniacz.
      • Stosowana do dezynfekcji, wybielania i w reakcjach chemicznych.
  • Inne przykłady:
    • Nadtlenek sodu (Na₂O₂)
    • Nadtlenek baru (BaO₂)
    • Często wykorzystywane w chemii analitycznej, chemii tlenowej i technologiach wojskowych

2. Nadtlenki organiczne

Związki, w których grupa –O–O– jest przyłączona do grup organicznych (alkilowych, arylowych itp.).

Typ nadtlenku Przykład Właściwości/zastosowanie
Hydroperoksydy t-butyl hydroperoxide, HOOH Utlenianie w laboratoriach, reakcje przemysłowe
Dialkyl peroxides Di-t-butyl peroxide Polimeryzacja, reakcje termiczne
Ketone peroxides (MEKP) Methyl ethyl ketone peroxide Twardnienie żywic poliestrowych (np. kompozyty)
Benzoilowe (BPO) Benzoil peroxide Kosmetyki (trądzik), polimeryzacja
Perestery i diacylperoxides t-butyl perbenzoate, lauroyl peroxide Wolniejsze rozkłady, wybielanie, leki

Właściwości chemiczne nadtlenków

  • Silnie utleniające – oddają tlen w reakcjach chemicznych.
  • Niestabilne – mogą ulec samorzutnemu rozkładowi lub eksplozji, szczególnie w wyższych temperaturach, przy kontakcie z metalami, zanieczyszczeniami lub materiałami organicznymi.
  • Palne lub inicjujące zapłon – często same nie palą się, ale przyspieszają spalanie innych materiałów.
  • Toksyczność – wiele z nich działa drażniąco na skórę, oczy i układ oddechowy.

Przykłady z życia codziennego

  • Woda utleniona (3% H₂O₂)– używana do dezynfekcji ran.
  • Proszki do prania – zawierają nadtlenki generujące tlen.
  • Kremy na trądzik – z benzoilowym nadtlenkiem.
  • Farby rozjaśniające do włosów – z nadtlenkiem wodoru.

Kluczowe zmiany w nowym rozporządzeniu (2025)

  1. Zgodność z europejskim CLP/WE 1272/2008
    Nowe przepisy wprowadzają klasyfikację według typów A–F zgodnie z aktualnym unijnym rozporządzeniem CLP.
  2. Ścisłe limity wagowe i objętościowe
    Wyjątki dla małych opakowań (np. max 500 g dla stałych typu B–F) oraz zakładów o małych ilościach (np. ≤ 10 kg typu B, ≤ 50 kg typu E/F).
  3. Precyzyjne regulacje techniczne (§13)
    Zakaz montażu wyłączników głównych i urządzeń rozdzielczych bliżej niż 10 m od procesów z nadtlenkami typu A–C; urządzenia bliżej niż 10 m muszą mieć min. stopień ochrony IP66 lub IP56 dla maszyn wirujących.
  4. Wymóg przeprowadzenia oceny ryzyka pożarowego
    Nowe przepisy wskazują konkretne osoby: specjalista ds. BHP, specjalista PPOŻ oraz osoba odpowiedzialna za procesy z nadtlenkami (np. kierownik produkcji). Ocena nie może być wykonana przez przypadkowe osoby.
  5. Szczegółowe zasady magazynowania
    Wprowadzenie szaf przeciwpożarowych zgodnych z normą PN EN 14470-1, standard na rynku europejskim – wcześniej utrudniony przez stare przepisy.
  6. Tabele limitów temperatur
    Załącznik zawiera dopuszczalne temperatury kontrolne i krytyczne zależnie od typu nadtlenku, strefy magazynowej i warunków.

Wprowadzono też szczegółowe zapisy dotyczące: transportu wewnętrznego, oznaczeń, szkoleń, wentylacji, klasyfikacji ZZR/ZDR, oczomyjek, natrysków i łączności wewnątrzzakładowej.

Bezpieczna praca z nadtlenkami wymaga wiedzy i doświadczenia. Dla nas to codzienność.

Skontaktuj się z nami
 

Podobne wpisy

łatwopalne substancje Płynne substancje łatwopalne – co musisz wiedzieć?
12 stycznia 2026 Płynne substancje łatwopalne – co musisz wiedzieć?
Opublikowano w: Bezpieczeństwo chemiczne, Prawo i przepisy, Substancje niebezpieczne
2026-01-12
Czym są płynne substancje łatwopalne? Jak je rozpoznać, na co zwracać uwagę i jak bezpiecznie z nimi pracować? Poznaj...
bezpieczeńśtwo pracy Odzież ostrzegawcza – gdzie jest wymagana?
12 stycznia 2026 Odzież ostrzegawcza – gdzie jest wymagana?
Opublikowano w: Prawo i przepisy
2026-01-12
Dowiedz się, w jakich miejscach odzież ostrzegawcza jest obowiązkowa, jakie są jej klasy oraz dlaczego ma kluczowe...
utb Terminy i formy dozoru technicznego oraz przeglądów konserwacyjnych UTB
12 stycznia 2026 Terminy i formy dozoru technicznego oraz przeglądów konserwacyjnych UTB
Opublikowano w: Prawo i przepisy
2026-01-12
Poznaj zasady i harmonogramy dotyczące dozoru technicznego oraz przeglądów konserwacyjnych urządzeń transportu...
Jak wybrać właściwą wannę wychwytową - praktyczne wskazówki
12 stycznia 2026 Jak wybrać właściwą wannę wychwytową - praktyczne wskazówki
Opublikowano w: Przemysł, Bezpieczeństwo chemiczne, Prawo i przepisy, Substancje niebezpieczne
2026-02-13
Wanna wychwytowa (paleta ociekowa, niecka retencyjna) wygląda jak proste rozwiązanie: stawiasz pojemniki i temat...
Przeglądy wanien wychwytowych: obowiązek czy dobra praktyka?
12 stycznia 2026 Przeglądy wanien wychwytowych: obowiązek czy dobra praktyka?
Opublikowano w: Bezpieczeństwo chemiczne, Prawo i przepisy, Substancje niebezpieczne
2026-02-20
Wanna wychwytowa bywa pierwszą, a czasem jedyną barierą, która powstrzymuje wyciek substancji przed rozlaniem się po...