Stopy są narażone na uderzenia, poślizg, przebicie, kontakt z zimnem, wilgocią, chemikaliami, olejami i nierównym podłożem. Dlatego obuwie do pracy powinno być dobierane nie tylko według rozmiaru, ale przede wszystkim według zagrożeń stanowiska i warunków użytkowania.
W zależności od potrzeb można wybrać półbuty, trzewiki, buty wysokie, modele wodoodporne, ocieplane, ESD, z podnoskiem, wkładką antyprzebiciową, podeszwą antypoślizgową lub odpornością na oleje. Przy wielogodzinnej pracy znaczenie mają także amortyzacja, masa buta, oddychalność, profil podeszwy i dopasowanie do kształtu stopy.
Warto rozróżniać obuwie zawodowe, ochronne i bezpieczne. Różnią się m.in. wymaganiami dotyczącymi podnoska i poziomu ochrony. Przed zakupem należy sprawdzić oznaczenia producenta, klasę obuwia, symbole dodatkowych właściwości oraz instrukcję użytkowania i konserwacji.
Ochrona stóp powinna uwzględniać ryzyko poślizgu, uderzenia, przebicia, wilgoci, chemikaliów, zimna, ESD oraz długotrwałego chodzenia. Buty robocze są używane przez wiele godzin, dlatego poza normami ochronnymi ważne są dopasowanie, amortyzacja, masa, przewiewność i stabilność podeszwy.
Ochrona stóp jest częścią kategorii środki ochrony indywidualnej. Kompletne wyposażenie pracownika obejmuje także odzież roboczą, spodnie robocze, ochronę dłoni i ochronę głowy. W strefach EPA obuwie ESD dobrze łączy się z rękawicami ESD, regałami ESD i krzesłami antystatycznymi ESD. Przy pracy w mokrym środowisku, ryzyku poślizgu lub wyciekach przydatne są wanny wychwytowe, sorbenty i maty sorpcyjne. W magazynach i transporcie wewnętrznym obuwie robocze współgra z wyposażeniem takim jak podnośniki nożycowe oraz regały przemysłowe.
| Norma / Akt prawny | Pełna nazwa | Co to oznacza dla Twojej firmy? | Link do źródła |
| EN ISO 20345 | Obuwie bezpieczne. | Dotyczy obuwia z podnoskiem ochronnym. Ważna przy ryzyku uderzenia lub przygniecenia palców przez ładunek, narzędzie albo element konstrukcyjny. | Lista norm KE |
| EN ISO 20346 | Obuwie ochronne. | Pomaga dobrać obuwie z ochroną palców na niższym poziomie energii uderzenia niż w obuwiu bezpiecznym. | Lista norm KE |
| EN ISO 20347 | Obuwie zawodowe. | Dotyczy obuwia bez podnoska ochronnego, stosowanego tam, gdzie ważna jest antypoślizgowość, komfort, higiena lub właściwości dodatkowe, ale nie ma ryzyka zmiażdżenia palców. | Lista norm KE |
| EN ISO 20344 | Metody badań obuwia. | Stanowi podstawę badań właściwości obuwia, m.in. podeszwy, cholewki, odporności i parametrów ochronnych. | Lista norm KE |
| EN 61340-5-1 | Ochrona urządzeń elektronicznych przed zjawiskami elektrostatycznymi. | Ważna przy obuwiu ESD stosowanym w strefach EPA, elektronice, montażu i serwisie urządzeń wrażliwych na wyładowania. | IEC |
| EN 13832 | Obuwie chroniące przed chemikaliami. | Dotyczy obuwia do pracy z substancjami chemicznymi, jeśli producent deklaruje taką właściwość. | Lista norm KE |
| Kodeks pracy, art. 2377-2379 | Przepisy o obuwiu roboczym i wymaganym wyposażeniu stanowiska. | Pracodawca powinien zapewnić obuwie odpowiednie do ryzyka poślizgu, przebicia, uderzenia, chemii, wilgoci, zimna lub wymagań sanitarnych. | ISAP |
To klasy obuwia bezpiecznego według EN ISO 20345. Różnią się m.in. wymaganiami dotyczącymi odporności na wodę, właściwości podeszwy i ochrony przed przebiciem. Szczegóły podaje producent.
Gdy istnieje ryzyko uderzenia lub przygniecenia palców przez ładunek, narzędzie, element konstrukcyjny albo materiał.
Nie zawsze. Obuwie ESD ma określone wymagania dotyczące odprowadzania ładunków w systemie ochrony elektroniki. Należy sprawdzić oznaczenia i procedury zakładu.
Gdy utraci właściwości ochronne lub użytkowe, podeszwa jest zużyta, cholewka uszkodzona, a także zgodnie z okresem użytkowania ustalonym przez pracodawcę i instrukcją producenta. ## Źródła merytoryczne do weryfikacji redakcyjnej - Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/425 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie środków ochrony indywidualnej. - Komisja Europejska: Personal protective equipment - harmonised standards for Regulation (EU) 2016/425. - Kodeks pracy, dział X, rozdział IX: Środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze, art. 2376-23710. - Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. - Dokumentacja producentów konkretnych produktów: deklaracje zgodności UE, instrukcje użytkowania, oznakowanie CE, karty techniczne i tabele odporności.
Wyposażenie
Komentarz eksperta
Buty robocze są jednym z tych elementów, które najmocniej wpływają na zmęczenie pracownika. Dobre oznaczenia ochronne są konieczne, ale równie ważne są dopasowanie, podeszwa i komfort po kilku godzinach chodzenia. Warto testować obuwie w warunkach zbliżonych do realnej zmiany.